दशैंमा साना नोटको झन्झट हट्दै, एटीएमबाटै निकाल्न सकिने १०० रुपैयाँ

काठमाडौं । आगामी दशैंलाई लक्षित गर्दै नेपाल राष्ट्र बैंकले सर्वसाधारणलाई साना दरका नोट सहज रूपमा उपलब्ध गराउने तयारी गरेको छ। यसअन्तर्गत बैंक तथा वित्तीय संस्थाका एटीएमबाटै १०० रुपैयाँ दरका नोट निकाल्न सकिने व्यवस्था गर्न लागिएको हो। यसले दशैंका बेला साना नोट साट्न बैंकका काउन्टरमा लाग्ने भीड घटाउन सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।

दशैं, तिहारजस्ता चाडपर्वमा टीका लगाएर दक्षिणा दिने तथा पूजाआजा गर्ने क्रममा १०० रुपैयाँलगायत साना दरका नोटको माग उल्लेख्य रूपमा बढ्ने गर्छ। यही मागलाई ध्यानमा राखेर राष्ट्र बैंकले एटीएमबाट पनि १०० रुपैयाँका नोट वितरण गर्ने व्यवस्था मिलाउन बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई तयारी गर्न भनेको हो।

एटीएममै राखिनेछ १०० रुपैयाँको नोट

हाल धेरैजसो एटीएमबाट ५०० र १ हजार रुपैयाँका नोट निकाल्न सकिने व्यवस्था छ। अब भने आवश्यकताअनुसार एटीएम मेसिनमा १०० रुपैयाँका नोट पनि राखेर ग्राहकलाई वितरण गर्ने तयारी गरिएको छ।

राष्ट्र बैंकको पहलपछि बैंकहरूले आफ्ना एटीएमको प्राविधिक तथा सञ्चालन क्षमताअनुसार १०० रुपैयाँका नोट राख्ने व्यवस्था मिलाउनेछन्। यद्यपि, सबै एटीएममा एकैपटक यस्तो सुविधा उपलब्ध हुने अवस्था नहुन सक्ने बैंकिङ क्षेत्रका स्रोतहरूले बताएका छन्।

दशैंमा बैंकमा हुने भीड घट्ने अपेक्षा

दशैं नजिकिँदै गर्दा नयाँ वा साना दरका नोट लिन बैंक तथा वित्तीय संस्थाका शाखामा सर्वसाधारणको चाप बढ्ने गरेको छ। विशेषगरी दक्षिणाका लागि १००, ५० र २० रुपैयाँका नोटको माग बढ्ने गर्छ।

१०० रुपैयाँका नोट एटीएमबाटै निकाल्न सकिने भएपछि कम्तीमा सो दरको नोटका लागि बैंकको काउन्टरमा पुग्नुपर्ने बाध्यता कम हुनेछ। यसले ग्राहकको समय बचत गर्नुका साथै बैंक शाखामा हुने भीड व्यवस्थापनमा समेत सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।

यस वर्ष नयाँ नोट साट्ने व्यवस्था नहुने तयारी

राष्ट्र बैंकले पछिल्ला केही वर्षदेखि दशैंका लागि नयाँ नोट वितरण गर्ने पुरानो अभ्यासलाई क्रमशः हटाउँदै सुकिला तथा चलनचल्तीमा रहेका सफा नोटको प्रयोगलाई प्राथमिकता दिँदै आएको छ। यस वर्ष पनि नयाँ नोटको सट्टा सुकिला नोट सटहीलाई निरन्तरता दिने तयारी रहेको बताइएको छ।

नयाँ नोट छाप्न ठूलो खर्च हुने र चाडपर्वमा प्रयोग गरिएका नोटमा अबिर, टीका, तेललगायतका पदार्थ लाग्दा नोटको आयु छोटिने भएकाले नयाँ नोट वितरणको अभ्यास घटाउँदै लगिएको हो। साथै पछिल्लो समय डिजिटल माध्यमबाट दक्षिणा तथा रकम हस्तान्तरण गर्ने चलनसमेत बढ्दै गएको छ।

सर्वसाधारणलाई थप सहज हुने विश्वास

एटीएमबाट १०० रुपैयाँका नोट निकाल्न सकिने व्यवस्था कार्यान्वयनमा आएमा दशैंका बेला नगद व्यवस्थापन केही सहज हुने देखिन्छ। विशेषगरी साना रकम आवश्यक पर्ने ग्राहकले बैंक शाखामा गएर लामो समय लाइन बस्नुपर्ने अवस्थाबाट राहत पाउन सक्छन्।

तर सुविधा सबै एटीएममा समान रूपमा उपलब्ध हुन्छ भन्ने निश्चित नभएकाले ग्राहकले आफ्नो बैंकले कुन-कुन एटीएममा १०० रुपैयाँका नोट राखेको छ भन्ने जानकारी लिनुपर्ने हुन सक्छ। त्यसैले दशैंअघि बैंकहरूले आफ्ना ग्राहकलाई उपलब्ध एटीएम र नोटको दरबारे स्पष्ट सूचना दिनु महत्वपूर्ण हुनेछ।

समग्रमा, एटीएमबाटै १०० रुपैयाँका नोट उपलब्ध गराउने राष्ट्र बैंकको तयारीले दशैंमा साना नोटको माग व्यवस्थापन गर्न तथा बैंक शाखामा हुने अनावश्यक भीड कम गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्ने देखिन्छ।