महासभामा नेपालको तयारी तीव्र, जलवायु र राष्ट्रिय हितका विषय उठाइने

काठमाडौं । संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभामा नेपालले प्रधानमन्त्रीको नेतृत्वमा प्रतिनिधित्व गर्ने भएको छ। आगामी महासभामा सहभागी हुन प्रधानमन्त्रीको नेतृत्वमा नेपाली प्रतिनिधिमण्डल संयुक्त राज्य अमेरिका जाने तयारीबारे परराष्ट्रमन्त्रीले संसदीय समितिलाई जानकारी गराएका छन्।

सिंहदरबारमा बसेको अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध तथा पर्यटन समितिको बैठकमा परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले नेपालको तर्फबाट प्रधानमन्त्री बालेन साहको नेतृत्वमा प्रतिनिधिमण्डल महासभामा सहभागी हुने जानकारी दिएका हुन्। उनका अनुसार महासभा आगामी साताबाट सुरु हुने कार्यक्रमअनुसार नेपाली टोली अमेरिका प्रस्थान गर्ने तयारीमा छ।

महासभामा नेपालको प्राथमिकता प्रस्तुत गर्ने तयारी

संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभा नेपालका लागि आफ्ना राष्ट्रिय सरोकार र अन्तर्राष्ट्रिय प्राथमिकता विश्व समुदायसमक्ष राख्ने महत्वपूर्ण मञ्चका रूपमा रहनेछ।

महासभामा सहभागी हुँदा नेपालको राष्ट्रिय हितसँग जोडिएका विषय, अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध तथा विश्वस्तरमा उठिरहेका समसामयिक मुद्दालाई प्राथमिकताका साथ प्रस्तुत गर्ने तयारी रहेको परराष्ट्रमन्त्रीले समितिमा बताएका छन्।

नेपालले अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा आफ्नो अवस्थिति स्पष्ट पार्नुका साथै विभिन्न मुलुक तथा अन्तर्राष्ट्रिय संस्थासँग सहकार्यका सम्भावनाबारे पनि छलफल गर्ने अवसर पाउनेछ।

जलवायु परिवर्तनको विषय पनि प्राथमिकतामा

संसदीय समितिको बैठकमा नेपालको जलवायु परिवर्तनसँग सम्बन्धित चुनौतीबारे समेत छलफल भएको थियो। नेपाल जलवायु परिवर्तनका कारण विभिन्न प्रकारका जोखिम सामना गरिरहेको अवस्थामा अन्तर्राष्ट्रिय समुदायबाट प्रभावकारी सहयोग र सहकार्य आवश्यक रहेको विषय बैठकमा उठाइएको थियो।

विशेषगरी हिमाली तथा उच्च पहाडी क्षेत्रमा जलवायु परिवर्तनको असर, प्राकृतिक जोखिम, हिमाली वातावरणको संरक्षण तथा स्थानीय समुदायले भोगिरहेका समस्यालाई अन्तर्राष्ट्रिय तहमा प्रभावकारी रूपमा प्रस्तुत गर्नुपर्नेमा जोड दिइएको थियो।

बैठकमा जलवायु परिवर्तनका विषयमा विज्ञहरूसँग समेत छलफल गरिएको थियो। विज्ञहरूले नेपालले जलवायु परिवर्तनका कारण सामना गरिरहेका चुनौती र त्यसका लागि आवश्यक अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगबारे आफ्ना धारणा राखेका थिए।

जलवायु न्यायको विषय उठाउने अवसर

जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय बहसमा नेपालले जलवायु न्यायको विषयलाई पनि महत्व दिँदै आएको छ। जलवायु परिवर्तनमा योगदान तुलनात्मक रूपमा कम भए पनि जोखिम भने बढी सामना गर्नुपर्ने अवस्थाबारे नेपालले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको ध्यानाकर्षण गराउँदै आएको छ।

यस पृष्ठभूमिमा संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभा नेपालका लागि आफ्नो जलवायु संवेदनशीलता र आवश्यकताबारे विश्व समुदायसमक्ष कुरा राख्ने अवसर बन्न सक्छ।

जलवायु परिवर्तनबाट प्रभावित मुलुकका लागि वित्तीय सहयोग, प्रविधि हस्तान्तरण, क्षमता विकास तथा अनुकूलनका कार्यक्रम विस्तार गर्नुपर्ने विषय नेपालका लागि महत्वपूर्ण सरोकारका रूपमा रहँदै आएको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध विस्तारमा महासभाको भूमिका

संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभा विश्वका विभिन्न देशका प्रतिनिधि एकै ठाउँमा भेला हुने प्रमुख अन्तर्राष्ट्रिय मञ्च हो। यस्तो अवसरमा नेपालको उच्चस्तरीय सहभागिताले विभिन्न देशसँग द्विपक्षीय तथा बहुपक्षीय सम्बन्धका विषयमा संवाद गर्ने सम्भावना बढाउँछ।

नेपालले आफ्ना विकासका आवश्यकता, लगानीको सम्भावना, जलवायु चुनौती, शान्ति तथा अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यका विषयमा विभिन्न मुलुकसँग छलफल गर्न सक्नेछ।

त्यसैगरी विश्व राजनीतिमा भइरहेका परिवर्तन, क्षेत्रीय सुरक्षा, आर्थिक सहकार्य र वातावरणीय चुनौतीजस्ता विषयमा नेपालको दृष्टिकोण प्रस्तुत गर्ने अवसर पनि महासभाले प्रदान गर्छ।

संसदीय समितिले पनि राख्यो चासो

महासभामा नेपालको सहभागितासँगै संसदीय समितिले सरकारको अन्तर्राष्ट्रिय प्राथमिकताबारे चासो राखेको छ। समितिको बैठकमा जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी विषयमा विज्ञहरूसँग छलफल गर्नुका साथै महासभामा परराष्ट्रमन्त्रीको सहभागितासम्बन्धी विषय पनि उठाइएको थियो।

संसदीय समितिमा भएको छलफलले नेपालको विदेश नीति र अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा उठाइने विषयबीच समन्वयको आवश्यकता पनि देखाउँछ। अन्तर्राष्ट्रिय तहमा व्यक्त गरिने प्रतिबद्धतालाई राष्ट्रिय नीति तथा कार्यक्रमसँग जोडेर अघि बढाउनुपर्ने विषय महत्वपूर्ण हुनेछ।

नेपालको आवाज अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा

नेपाल भौगोलिक रूपमा सानो भए पनि जलवायु परिवर्तन, हिमाली वातावरण, जैविक विविधता तथा दिगो विकासका विषयमा अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको ध्यान आकर्षित गर्न सक्ने अवस्था छ।

विशेषगरी हिमाल, हिमनदी र पर्वतीय पारिस्थितिक प्रणालीमा भइरहेको परिवर्तनले नेपाललाई जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय बहसमा महत्वपूर्ण विषय बनाएको छ। त्यसैले महासभाजस्तो मञ्चमा नेपालले आफ्ना समस्या मात्र प्रस्तुत गर्नेभन्दा समाधानका लागि अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यको स्पष्ट खाका प्रस्तुत गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिन्छ।

अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगको अपेक्षा

जलवायु परिवर्तनबाट प्रभावित मुलुकका रूपमा नेपालले अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगलाई महत्वपूर्ण मानेको छ। जलवायु अनुकूलन, विपद् जोखिम न्यूनीकरण, पूर्वसूचना प्रणाली, वातावरण संरक्षण तथा दिगो पूर्वाधार निर्माणमा बाह्य सहयोग उपयोग गर्न सकिने क्षेत्रहरू हुन्।

नेपालले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायबाट प्राप्त हुने सहयोगलाई आफ्नो राष्ट्रिय आवश्यकता र प्राथमिकतासँग जोडेर प्रभावकारी रूपमा परिचालन गर्न सक्ने हो भने त्यसले दीर्घकालीन विकासमा योगदान पुर्‍याउन सक्छ।

महासभा केवल औपचारिक सहभागिता नबनोस्

संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभामा उच्चस्तरीय प्रतिनिधिमण्डल पठाउनु आफैंमा महत्वपूर्ण भए पनि त्यसको उपलब्धि बैठकमा सहभागितामात्रैमा सीमित हुनु हुँदैन। महासभाका क्रममा उठाइएका विषय, गरिएका प्रतिबद्धता र भएका छलफललाई नेपाल फर्किएपछि व्यवहारिक नीति तथा कार्यक्रमसँग जोड्नु महत्वपूर्ण हुनेछ।

नेपालले अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा उठाएका जलवायु, विकास, आर्थिक तथा कूटनीतिक मुद्दालाई सम्बन्धित सरकारी निकायबीच समन्वय गरेर अघि बढाउन सके अन्तर्राष्ट्रिय सहभागिताको प्रभाव अझ अर्थपूर्ण हुन सक्छ।

निष्कर्ष

संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभामा प्रधानमन्त्रीको नेतृत्वमा नेपालको सहभागिताले देशका राष्ट्रिय प्राथमिकता र अन्तर्राष्ट्रिय सरोकारलाई विश्व समुदायसमक्ष प्रस्तुत गर्ने अवसर प्रदान गर्नेछ। यस क्रममा जलवायु परिवर्तन, जलवायु न्याय, अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग र नेपालको विदेश सम्बन्धसँग जोडिएका विषयले विशेष महत्व पाउने अपेक्षा गरिएको छ।

महासभामा नेपालको प्रतिनिधित्व केवल औपचारिक कूटनीतिक कार्यक्रमका रूपमा सीमित नराखी राष्ट्रिय हितसँग जोडिएका विषयमा ठोस संवाद र सहकार्यको आधार बनाउनु महत्वपूर्ण हुनेछ। अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा उठाइएका विषयलाई देशभित्रको नीति र कार्यान्वयनसँग जोड्न सके नेपालको सहभागिताले दीर्घकालीन परिणाम दिन सक्नेछ।