पहिरोले हुँगा खोला थुनिएपछि जोखिम बढ्यो, तटीय क्षेत्रमा सतर्कता आवश्यक

सोलुखुम्बुको महाकुलुङ गाउँपालिका क्षेत्रमा पहिरो खस्दा हुँगा खोला थुनिएको छ। लगातारको वर्षापछि पहाडी भेगमा खसेको पहिरोका कारण खोलाको प्राकृतिक बहाव अवरुद्ध भएपछि आसपासका क्षेत्रमा जोखिम बढेको हो। हुँगा खोला सोलुखुम्बुको महत्वपूर्ण जलस्रोतका रूपमा रहेको जिल्ला प्रशासन कार्यालयले जनाएको छ।

खोला थुनिएपछि पानी एकै ठाउँमा जम्मा हुँदै जाँदा कुनै पनि बेला अचानक बग्न सक्ने जोखिम देखिएको छ। यसले तल्लो तटीय क्षेत्रमा बाढी तथा कटानको सम्भावना बढाउन सक्ने भएकाले स्थानीयस्तरमा सतर्कता आवश्यक भएको छ।

हुँगा खोला महाकुलुङ गाउँपालिकाका विभिन्न क्षेत्र हुँदै बग्छ। यस क्षेत्रमा यसअघि पनि अविरल वर्षापछि खोलामा पानीको बहाव बढ्दा पूर्वाधार तथा जलविद्युत् आयोजनामा क्षति पुगेका घटना भएका छन्।

यसअघि आएको बाढीले महाकुलुङ गाउँपालिका–३ र ४ को सीमाना भएर बग्ने हुँगा खोलामा निर्माणाधीन २२ मेगावाट क्षमताको मिड हुँगा खोला ‘ए’ जलविद्युत् आयोजनामा समेत क्षति पुर्‍याएको थियो। बाढीले आयोजनाको निर्माणका लागि बनाइएको बेलिब्रिजको आधार तथा विभिन्न निर्माण सामग्री बगाएको थियो।

बाढीका कारण आयोजनामा प्रयोग हुने बुमर मेसिन, करिब ५०० मिटर अर्थिङ प्लेट, रेडिउसर पाइप र एमएस पाइपलगायत सामग्रीमा क्षति पुगेको विवरण सार्वजनिक भएको थियो। उक्त घटनामा मानवीय क्षति भने नभएको जनाइएको थियो।

स्थानीयमा त्रास

पहिरोले खोला थुनिएपछि स्थानीय बासिन्दामा पानीको सतह अचानक बढ्न सक्ने चिन्ता देखिएको छ। विशेषगरी खोला आसपास तथा तल्लो क्षेत्रमा बसोबास गर्ने परिवारलाई खोलाको अवस्था निरन्तर निगरानी गर्नुपर्ने अवस्था आएको छ।

पहिरोले थुनिएको पानी तत्काल नखुलेमा ठूलो मात्रामा पानी जम्मा हुन सक्छ। त्यस्तो अवस्थामा पहिरो वा अवरोध फुटेर एकैपटक ठूलो वेगमा पानी तलतिर आएमा खेतबारी, बाटो, पुल तथा अन्य संरचनामा क्षति पुग्न सक्ने जोखिम हुन्छ।

स्थानीय प्रशासन, प्रहरी तथा सम्बन्धित निकायले घटनास्थलको अवस्था बुझेर आवश्यक सुरक्षा तथा उद्धार तयारी गर्नुपर्ने देखिएको छ। जोखिमयुक्त क्षेत्रमा रहेका नागरिकलाई सुरक्षित स्थानतर्फ सार्ने अवस्था आएमा त्यसका लागि समेत पूर्वतयारी आवश्यक हुन्छ।

वर्षायाममा बढ्छ जोखिम

सोलुखुम्बु पहाडी तथा हिमाली भूगोल भएको जिल्ला भएकाले भारी वर्षाका समयमा पहिरो र बाढीको जोखिम उच्च हुने गर्छ। जिल्ला प्रशासन कार्यालयका अनुसार हुँगा खोलासहित दूधकोशी, इङ्खु, लिखु, बेनी, लोदिङ, सोलु र भोटेकोशीलगायत विभिन्न नदी तथा खोलाहरू जिल्लामा रहेका छन्।

विशेषज्ञहरूका अनुसार पहिरोले खोला थुनेर बनेको अस्थायी ताल आफैंमा जोखिमपूर्ण हुन्छ। त्यसैले पानीको सतह, पहिरोको अवस्था र अवरोधको आकार नियमित रूपमा निरीक्षण गर्नुपर्ने हुन्छ। स्थानीयलाई पनि खोला नजिक नजान र पानीको बहावमा अचानक परिवर्तन देखिए तत्काल सुरक्षित स्थानमा जान आग्रह गर्नु आवश्यक हुन्छ।

अहिलेको प्राथमिकता भनेको थुनिएको खोलाको वास्तविक अवस्था पहिचान गर्नु, जोखिमको क्षेत्र निर्धारण गर्नु र सम्भावित बाढीबाट जनधन जोगाउन पूर्वतयारी गर्नु हो। साथै, वर्षा जारी रहे जोखिम थप बढ्न सक्ने भएकाले सम्बन्धित निकायले निरन्तर निगरानी राख्नुपर्ने देखिन्छ।