कुशे औँसी, बुवाको मुख हेर्ने दिन

काठमाडौं । आज भाद्र कृष्ण औँसी अर्थात् कुशे औँसी तथा बुवाको मुख हेर्ने दिन मनाइँदैछ। नेपाली समाजमा बुवाप्रति सम्मान, कृतज्ञता र आत्मीयता व्यक्त गर्ने विशेष दिनका रूपमा यो पर्वलाई लिइन्छ। यस वर्ष कुशे औँसी भदौ २६ गते परेको छ। 

कुशे औँसीका दिन सनातन धर्मावलम्बीले वर्षभरि देवकार्य तथा पितृकार्यमा प्रयोग गरिने पवित्र कुश घरमा भित्र्याउने चलन छ। धार्मिक मान्यताअनुसार कुशलाई पवित्र वनस्पति मानिन्छ र पूजा, जप, तर्पण तथा विभिन्न धार्मिक कर्ममा यसको प्रयोग गरिन्छ। घरमा कुश राख्दा परिवारमा सुख, शान्ति र कल्याण हुने विश्वाससमेत रहँदै आएको छ।

यही दिनलाई बुवाको मुख हेर्ने दिनका रूपमा पनि मनाइन्छ। छोराछोरीले आफ्ना बुवालाई मिठाइ, फलफूल, नयाँ कपडा तथा मनपर्ने परिकार दिएर सम्मान गर्ने परम्परा छ। टाढा रहेका सन्तानले फोन वा अन्य माध्यमबाट बुवासँग शुभकामना तथा आशीर्वाद आदानप्रदान गर्ने गरेका छन्।

बुवा दिवंगत भइसकेकाहरूले भने यस दिन पितृको सम्झनामा धार्मिक कर्म गर्ने चलन छ। काठमाडौंको गोकर्णेश्वर क्षेत्रमा रहेको उत्तरगया पितृतीर्थमा पुगेर दिवंगत पिताको नाममा तर्पण, श्राद्ध तथा दान गर्ने परम्परा पनि छ।

कुशे औँसी केवल धार्मिक पर्व मात्र नभई पारिवारिक सम्बन्ध र पुस्ताबीचको भावनात्मक सम्बन्धलाई बलियो बनाउने अवसरका रूपमा पनि लिइन्छ। बुवाले सन्तानको पालनपोषण, शिक्षा, सुरक्षा र भविष्य निर्माणमा गरेको योगदानप्रति सम्मान व्यक्त गर्ने दिन भएकाले यसको सामाजिक महत्वसमेत उत्तिकै रहेको छ।

आधुनिक जीवनशैलीका कारण परिवारका सदस्यहरू फरक–फरक ठाउँमा बस्ने क्रम बढे पनि यस्ता पर्वले आफ्ना अभिभावकलाई सम्झने र उनीहरूसँग समय बिताउने अवसर प्रदान गर्छन्। त्यसैले आजको दिन धेरैले बुवासँग भेटघाट गरी आशीर्वाद लिने तथा पारिवारिक रूपमा पर्व मनाउने गरेका छन्।

कुशे औँसीकै अवसरमा नेपाली साहित्यका युवकवि मोतीराम भट्टको जन्मजयन्ती पनि मनाइन्छ। यस कारण आजको दिन धार्मिक तथा सांस्कृतिकसँगै साहित्यिक दृष्टिले समेत विशेष महत्व राख्छ।