धेरै अवसर पाउनेहरू किन असन्तुष्ट हुन्छन् ? ज्ञवालीको प्रश्नले एमालेभित्रको बहस सतहमा ल्यायो

नेकपा एमालेका नेता प्रदीप ज्ञवालीले पार्टीभित्र देखिएको असन्तुष्टि र अपेक्षाबारे एउटा गम्भीर प्रश्न उठाएका छन्—अवसर र जिम्मेवारी पाउने क्रममै रहेका व्यक्तिहरूबाटै असन्तुष्टि किन बढी देखिन्छ ?

उनको यो प्रश्न व्यक्तिगत असन्तुष्टिको विषयमा मात्र सीमित छैन। यसले राजनीतिक दलभित्र अवसर, जिम्मेवारी, नेतृत्व, अपेक्षा र संगठनात्मक संस्कृतिबीचको सम्बन्धबारे बहसलाई अघि सारेको छ।

पछिल्लो समय एमालेभित्र निर्वाचनमा आएको कमजोर परिणामपछि पार्टीको आगामी दिशा र पुनर्गठनबारे तीव्र छलफल भइरहेको छ। त्यसै क्रममा विभिन्न तहका नेता तथा कार्यकर्ताका सुझाव संकलन गरेर नेतृत्व र संगठनमा सुधार कसरी गर्ने भन्ने विषयमा फरक–फरक धारणा सार्वजनिक भएका छन्।

ज्ञवालीले तयार पारेको छुट्टै प्रतिवेदनमा निर्वाचन परिणामलाई केवल एउटै व्यक्तिको कमजोरीसँग जोडेर हेर्न नहुने तर्क गरिएको छ। उनले संगठनात्मक कमजोरी, युवा पुस्तासँगको दूरी, डिजिटल माध्यमको प्रभावलगायत विभिन्न पक्षलाई परिणामसँग जोडेर विश्लेषण गरेका छन्।

अवसरसँगै अपेक्षा पनि बढ्ने अवस्था

राजनीतिक संगठनमा कुनै व्यक्तिले जिम्मेवारी पाउँदै जाँदा उसको प्रभाव र अपेक्षा दुवै बढ्ने गर्छ। पद, जिम्मेवारी वा निर्णय प्रक्रियामा सहभागिता बढेपछि थप भूमिका खोज्ने स्वाभाविक प्रवृत्ति पनि देखिन सक्छ।

यही अवस्थालाई संकेत गर्दै ज्ञवालीले अवसर प्राप्त गर्ने व्यक्तिहरूमा नै असन्तुष्टि बढी देखिनुको कारण खोज्नुपर्ने प्रश्न उठाएका हुन्। यो प्रश्नले पार्टीभित्र अवसरको वितरण मात्र होइन, अवसर पाएपछि उत्पन्न हुने अपेक्षा व्यवस्थापनको विषयलाई समेत जोड्छ।

एमालेमा नेतृत्व र पुनर्गठनको बहस

निर्वाचनपछि एमालेभित्र नेतृत्व परिवर्तनदेखि संगठन सुधारसम्मका विषयमा फरक धारणा देखिएका छन्। महासचिव शंकर पोखरेलले तयार गरेको प्रतिवेदनमा नेतृत्व हस्तान्तरणको विषय उठाइएको थियो भने त्यसपछि आएका अन्य धारणा त्यससँग फरक देखिएका छन्। सहमति बन्न नसकेपछि ज्ञवालीले पनि छुट्टै प्रतिवेदन तयार गरेका थिए।

ज्ञवालीको प्रतिवेदनले भने तत्काल नेतृत्व परिवर्तनको बाटोभन्दा संगठनात्मक सुधार, राजनीतिक प्रशिक्षण, एकता र संगठनलाई पुनः सक्रिय बनाउने विषयमा जोड दिएको छ। उनले निर्वाचनमा पराजय भए पनि पार्टीको राजनीतिक आधार समाप्त नभएको तर्क गरेका छन्।

अब बहस व्यक्तिभन्दा प्रणालीतर्फ

ज्ञवालीको प्रश्नको एउटा महत्वपूर्ण पक्ष के हो भने राजनीतिक दलभित्र असन्तुष्टि पैदा हुने कारणलाई केवल पद नपाएको वा जिम्मेवारी नपाएको विषयबाट मात्रै बुझ्न कठिन हुन्छ।

अवसर पाएका व्यक्तिको अपेक्षा किन बढ्छ, अवसर नपाएका कार्यकर्ताको गुनासो कसरी सम्बोधन गर्ने, नेतृत्वले फरक मतलाई कति ठाउँ दिन्छ र संगठनले नयाँ पुस्तालाई कसरी जोड्छ—यी प्रश्नहरू कुनै पनि दलका लागि महत्वपूर्ण हुन्छन्।

एमालेभित्र अहिले चलिरहेको पुनर्गठनसम्बन्धी बहसले आगामी दिनमा यस्ता प्रश्नको जवाफ व्यवहारमै खोज्नुपर्ने अवस्था देखाएको छ। नेतृत्वको निरन्तरता र परिवर्तन, संगठनको पुनर्संरचना तथा कार्यकर्ताको अपेक्षाबीच कसरी सन्तुलन मिलाउने भन्ने विषय अब पार्टीभित्रको मुख्य बहसमध्ये एक बनेको छ।