विश्वका १ हजार सहरमध्ये न्यूयोर्क पहिलो, काठमाडौं ६८७औँ

काठमाडौं । विश्वका प्रमुख सहरहरूको मूल्यांकन गर्ने नयाँ अन्तर्राष्ट्रिय सूचीमा न्यूयोर्क पहिलो स्थानमा परेको छ भने नेपालको राजधानी काठमाडौं ६८७औँ स्थानमा रहेको छ।

२०२६ को Global Cities Index ले विश्वका १ हजार ठूला सहरलाई अर्थतन्त्र, मानव पुँजी, जीवनस्तर, वातावरण र शासनलगायत विभिन्न पक्षका आधारमा मूल्यांकन गरेको छ। उक्त सूचकांकमा न्यूयोर्क शीर्ष स्थानमा रहँदा लन्डन दोस्रो र पेरिस तेस्रो स्थानमा छन्।

सूचकांकअनुसार शीर्ष १० मा रहेका सहरमध्ये न्यूयोर्क, लन्डन र पेरिसपछि सियाटल, सान फ्रान्सिस्को, डब्लिन, बोस्टन, सान होजे, टोकियो र ज्युरिख छन्। यी सहरहरूले विशेषगरी आर्थिक गतिविधि, रोजगारीका अवसर, दक्ष जनशक्ति र संस्थागत क्षमताका कारण उच्च स्थान कायम गरेका छन्।

न्यूयोर्कको अग्रस्थानमा रहनुमा ठूलो अर्थतन्त्र, व्यापक रोजगारी बजार, अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय गतिविधि र ठूलो मानव पुँजीको भूमिका रहेको सूचकांकले देखाएको छ। विश्व अर्थतन्त्रसँग बलियो सम्बन्ध भएका कारण न्यूयोर्क लामो समयदेखि विश्वका प्रभावशाली महानगरमध्ये रहँदै आएको छ।

काठमाडौं भने सूचीमा ६८७औँ स्थानमा परेको छ। राजधानी सहरका रूपमा काठमाडौं नेपालको प्रमुख आर्थिक, प्रशासनिक, पर्यटन तथा सांस्कृतिक केन्द्र भए पनि अन्तर्राष्ट्रिय स्तरका विभिन्न सूचकमा अझै सुधारको आवश्यकता देखिन्छ।

सहरको मूल्यांकन केवल आर्थिक आकारका आधारमा नभई जीवनको गुणस्तर, वातावरण, मानव पुँजी र शासन प्रणाली जस्ता पक्षलाई समेत समेटेर गरिने भएकाले एउटा सहरको समग्र स्थान धेरै विषयसँग जोडिएको हुन्छ।

यस वर्षको सूचीले विश्वका ठूला सहरबीच आर्थिक तथा सामाजिक क्षमतामा रहेको अन्तरसँगै केही नयाँ प्रवृत्तिसमेत देखाएको छ। अक्सफोर्ड इकोनोमिक्सका अनुसार मध्यपूर्व र मध्य तथा पूर्वी युरोपका केही सहरहरूले पछिल्लो समय उल्लेखनीय सुधार गरिरहेका छन्। एसियाका सहरहरू पनि आर्थिक गतिविधि र क्षेत्रीय प्रभावका कारण क्रमशः अन्तर्राष्ट्रिय सहर सूचकांकमा आफ्नो उपस्थिति बलियो बनाउँदै गएका छन्।

काठमाडौंका लागि भने यस्तो अन्तर्राष्ट्रिय मूल्यांकनले पूर्वाधार, सार्वजनिक सेवा, वातावरणीय व्यवस्थापन, यातायात, रोजगारी र जीवनस्तर सुधारका क्षेत्रमा थप ध्यान दिनुपर्ने विषयलाई उजागर गर्छ। आगामी दिनमा यी क्षेत्रमा सुधार हुन सके काठमाडौंको अन्तर्राष्ट्रिय सहरका रूपमा प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता बढ्न सक्ने आधार बन्न सक्छ।

२०२६ को Global Cities Index का शीर्ष १० सहर:
१. न्यूयोर्क
२. लन्डन
३. पेरिस
४. सियाटल
५. सान फ्रान्सिस्को
६. डब्लिन
७. बोस्टन
८. सान होजे
९. टोकियो
१०. ज्युरिख