सीमा पास हातमा पुगे पनि अन्योलमै उपल्लो डोल्पाको चीन आवतजावत

सुर्खेत । उपल्लो डोल्पाका स्थानीय बासिन्दालाई चीनको तिब्बततर्फ आवतजावत गर्न सहज बनाउने उद्देश्यले सीमा प्रवेश तथा प्रस्थान पास वितरण गरिएको छ। छार्काताङसोङ, शे–फोक्सुण्डो र डोल्पो बुद्ध गाउँपालिकाका स्थानीयका लागि ३४० वटा पास वितरण गरिएको हो।

स्थानीय तहसम्मै पुगेर गरिएको पास वितरणले चीनसँगको सीमा क्षेत्रका बासिन्दामा केही राहतको अपेक्षा बढाएको छ। पाँच वर्षसम्म प्रयोग गर्न मिल्ने यी पास मरिम र क्याटो लगायतका सीमावर्ती नाकाबाट तिब्बत आवतजावतका लागि उपयोग हुने बताइएको छ।

तर पास पाएसँगै स्थानीयको मुख्य प्रश्न भने अझै समाधान भएको छैन—सीमा नाका नियमित रूपमा कहिले सञ्चालन हुन्छ ? पास वितरणले कागजी प्रक्रिया सहज बनाए पनि नाका नियमित सञ्चालन नभएसम्म त्यसको व्यावहारिक लाभ सीमित रहने स्थानीयको बुझाइ छ।

उपल्लो डोल्पाका बासिन्दाको दैनिक जीवन चीनसँगको सीमावर्ती व्यापारसँग प्रत्यक्ष जोडिएको छ। खाद्यान्न, नुन, तेल, कपडा, इन्धन तथा अन्य आवश्यक सामग्रीको आपूर्तिमा समेत उत्तरी नाकाको महत्वपूर्ण भूमिका रहँदै आएको छ। नाका लामो समय बन्द हुँदा स्थानीय बजारमा वस्तुको अभाव हुनुका साथै ढुवानी खर्च बढ्ने र त्यसको असर मूल्यमा पर्ने गरेको छ।

चीनतर्फको आपूर्ति कमजोर हुँदा स्थानीयले भेरी करिडोरमार्फत अन्य क्षेत्रबाट सामान ल्याउनुपर्ने अवस्था हुन्छ। तर वर्षायाममा बाढी, पहिरो र सडक संरचनामा हुने क्षतिका कारण यो मार्ग पनि सधैं भरपर्दो बन्न सकेको छैन। कतिपय क्षेत्रमा सडक अवरुद्ध हुँदा आवश्यक वस्तु खच्चडलगायतका परम्परागत माध्यमबाट ढुवानी गर्नुपर्ने अवस्था आउने गरेको छ।

यस वर्ष पनि हिमपातको समय नजिकिँदै गर्दा स्थानीयका लागि आपूर्ति व्यवस्थापन महत्वपूर्ण चुनौती बनेको छ। हिउँ परेपछि सडक तथा सीमा आवतजावत थप कठिन हुन सक्ने भएकाले खाद्यान्न, औषधि, इन्धन र अन्य अत्यावश्यक वस्तुको पर्याप्त मौज्दात राख्नुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ।

नेपाल सरकारले चीनसँगका परम्परागत सीमा व्यापारिक नाकाहरू पुनः सञ्चालन गर्ने प्रक्रिया अघि बढाउँदै आएको छ। २०२४ मा नेपाल–चीनबीच १४ वटा परम्परागत सीमा व्यापारिक बिन्दु पुनः खोल्ने घोषणा भए पनि सबै नाका एउटै गतिमा नियमित सञ्चालनमा आउन सकेका छैनन्।

उपल्लो डोल्पाका लागि सीमा नाका केवल व्यापारको माध्यम मात्र नभई दैनिक आवश्यकताको महत्वपूर्ण आधारसमेत हो। त्यसैले पास वितरणसँगै नाकाको नियमित सञ्चालन, सीमा क्षेत्रमा आवश्यक पूर्वाधार र आन्तरिक सडक सञ्जाललाई बलियो बनाउने काम पनि समान रूपमा अघि बढाउनुपर्ने देखिन्छ।

स्थानीय तहमा प्रशासनिक सेवा विस्तारको प्रयास पनि भइरहेको छ। डोल्पो बुद्ध गाउँपालिकाको धो क्षेत्रमा इलाका प्रशासन कार्यालय सञ्चालन गर्ने तयारीले सदरमुकाम पुग्नुपर्ने स्थानीयको कठिनाइ केही कम हुने अपेक्षा गरिएको छ।

अब उपल्लो डोल्पाका बासिन्दाका लागि महत्वपूर्ण विषय पास पाउनु मात्र नभई त्यसलाई नियमित आवतजावतमा प्रयोग गर्न सक्ने वातावरण बन्नु हो। सीमा नाका र सडक दुवै भरपर्दो बनेमा उत्तरी क्षेत्रको व्यापार, आपूर्ति व्यवस्था र स्थानीय अर्थतन्त्रमा प्रत्यक्ष प्रभाव पर्न सक्ने देखिन्छ।