प्रभावित क्षेत्रमा संक्रामक रोगको जोखिम, झाडापखालाबाट ८१ जना प्रभावित

काठमाडौं । बाढी तथा पहिरोका कारण विस्थापित भएर अस्थायी आवास र होल्डिङ सेन्टरमा बसिरहेका नागरिकमा संक्रामक रोगको जोखिम बढ्दै गएको छ। प्रभावित क्षेत्रमा पर्याप्त खानेपानी, सरसफाइ र व्यवस्थित शौचालयको अभावका कारण झाडापखालालगायतका स्वास्थ्य समस्या देखिन थालेका हुन्।

स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार पछिल्लो विवरणमा प्रभावित क्षेत्रबाट उद्धार गरी विभिन्न होल्डिङ सेन्टरमा राखिएका ८१ जनामा झाडापखाला देखिएको छ। बिरामीहरूको स्वास्थ्य अवस्था निगरानीमा राख्दै आवश्यक उपचार र स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउने काम भइरहेको छ।

बाढीपछि ठूलो संख्यामा मानिसलाई छोटो समयमै सुरक्षित स्थानमा सारेर सामूहिक रूपमा राख्नुपर्ने अवस्था बनेकाले स्वास्थ्य व्यवस्थापन थप चुनौतीपूर्ण बनेको अधिकारीहरूको भनाइ छ। एउटै स्थानमा धेरै मानिस बस्दा खानेपानी, शौचालय, फोहोर व्यवस्थापन र व्यक्तिगत सरसफाइमा समस्या भए संक्रमण एक व्यक्तिबाट अर्को व्यक्तिमा फैलिन सक्ने जोखिम रहन्छ।

दूषित पानीबाट संक्रमणको जोखिम

विपद्पछि झाडापखाला फैलिनुको प्रमुख कारणमध्ये दूषित खानेपानी पनि हुन सक्छ। बाढीका कारण पानीका मुहान तथा वितरण प्रणालीमा फोहोर मिसिन सक्ने भएकाले प्रभावित क्षेत्रमा उपलब्ध पानीको गुणस्तरमा विशेष ध्यान दिनुपर्ने स्वास्थ्यकर्मीहरू बताउँछन्।

होल्डिङ सेन्टरमा प्रयोग भइरहेको पानीको नियमित परीक्षण, सुरक्षित भण्डारण र व्यवस्थित वितरण आवश्यक देखिएको छ। पानीको स्रोत सुरक्षित भए पनि भण्डारण वा वितरणका क्रममा दूषित भएमा संक्रमण फैलिन सक्ने भएकाले सम्पूर्ण प्रक्रियामै निगरानी आवश्यक हुन्छ।

त्यसैगरी खाना पकाउने र वितरण गर्ने स्थानमा पनि स्वच्छता कायम गर्नुपर्ने हुन्छ। लामो समयसम्म अस्वस्थकर वा अपर्याप्त पोषणयुक्त खाना सेवन गर्दा विपद्बाट कमजोर बनेका नागरिकको स्वास्थ्यमा थप असर पर्न सक्छ।

सामूहिक बसाइले थप चुनौती

बाढीबाट विस्थापित भएका परिवारलाई अस्थायी शिविर तथा होल्डिङ सेन्टरमा राखिएको अवस्थामा व्यक्तिगत दूरी कायम गर्न र पर्याप्त शौचालय उपलब्ध गराउन कठिनाइ हुन सक्छ।

एउटै शौचालय धेरै मानिसले प्रयोग गर्नुपर्ने, नियमित सरसफाइ नहुने र फोहोर समयमै व्यवस्थापन नहुने अवस्था रहेमा संक्रमण फैलिने सम्भावना बढ्छ। त्यसैले अस्थायी आवासमा शौचालयको संख्या बढाउने, नियमित सफाइ गर्ने र फोहोर व्यवस्थापनलाई प्रभावकारी बनाउने आवश्यकता देखिएको छ।

स्वास्थ्यकर्मीहरूले पनि प्रभावित नागरिकलाई साबुनपानीले हात धुने, उमालेर वा सुरक्षित पानी मात्र पिउने, खाना राम्रोसँग पकाएर खाने तथा झाडापखाला वा अन्य लक्षण देखिएमा तत्काल स्वास्थ्य संस्थामा सम्पर्क गर्न आग्रह गरेका छन्।

बालबालिका र ज्येष्ठ नागरिक बढी जोखिममा

विपद्को अवस्थामा बालबालिका, ज्येष्ठ नागरिक, गर्भवती तथा अन्य संवेदनशील समूहमा स्वास्थ्य समस्या गम्भीर बन्न सक्ने भएकाले उनीहरूको नियमित स्वास्थ्य परीक्षणमा विशेष ध्यान दिनुपर्ने देखिएको छ।

झाडापखालाका कारण शरीरमा पानी र आवश्यक लवणको कमी हुन सक्छ। त्यसैले बिरामीलाई समयमै स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउनुका साथै आवश्यक अवस्थामा जीवनजल तथा अन्य उपचारको व्यवस्था गर्नुपर्ने स्वास्थ्यकर्मीहरूको सुझाव छ।

रोग फैलिन नदिन तत्काल निगरानी आवश्यक

बाढी प्रभावित क्षेत्रमा अहिले देखिएका स्वास्थ्य समस्यालाई नियन्त्रणमा राख्न उपचारसँगै रोगको निगरानी प्रणाली बलियो बनाउनुपर्ने आवश्यकता छ। कुन क्षेत्रमा कति बिरामी छन्, कस्ता लक्षण देखिएका छन् र संक्रमणको सम्भावित स्रोत के हो भन्ने विवरण नियमित रूपमा संकलन गर्नुपर्ने हुन्छ।

यसका लागि स्थानीय तह, स्वास्थ्य संस्था, सुरक्षाकर्मी तथा राहत व्यवस्थापनमा संलग्न निकायबीच समन्वय आवश्यक छ। प्रभावित बस्ती र होल्डिङ सेन्टरमा स्वास्थ्य टोली परिचालन गरेर नियमित परीक्षण तथा जनचेतनामूलक कार्यक्रम सञ्चालन गर्न सके जोखिम कम गर्न सकिने स्वास्थ्य क्षेत्रका अधिकारीहरूको भनाइ छ।

यसअघि पनि बाढीबाट प्रभावित रसुवा, नुवाकोट, धादिङलगायतका क्षेत्रमा ठूलो संख्यामा मानिस प्रभावित भएको र उद्धार गरिएका केही व्यक्तिमा झाडापखाला देखिएको विवरण सार्वजनिक भएको थियो।

बाढी र पहिरोबाट विस्थापित नागरिकलाई सुरक्षित स्थानमा सार्नु पहिलो चरण भए पनि त्यसपछि उनीहरूको स्वास्थ्य सुरक्षा सुनिश्चित गर्नु अर्को महत्वपूर्ण चुनौती बनेको छ। तत्कालका लागि स्वच्छ पानी, पर्याप्त शौचालय, पौष्टिक खाना, नियमित सरसफाइ र स्वास्थ्य निगरानीलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने देखिन्छ।