ड्रोन आक्रमणपछि साउदीको तेल आपूर्ति मार्गमा संकट

साउदी अरबले ड्रोन आक्रमणपछि आफ्नो महत्वपूर्ण ईस्ट–वेस्ट तेल पाइपलाइन अस्थायी रूपमा बन्द गरेको छ। रियाद र मदिना क्षेत्रमा पाइपलाइनसँग सम्बन्धित स्थानमा भएका विभिन्न आक्रमणपछि थप सुरक्षा जोखिम नहोस् भन्ने उद्देश्यले सञ्चालन रोकिएको साउदी अधिकारीहरूले बताएका छन्।

करिब १,२०० किलोमिटर लामो यो पाइपलाइन साउदी अरबको पूर्वी क्षेत्रमा रहेका तेल उत्पादन केन्द्रलाई लाल सागरको यान्बु बन्दरगाहसँग जोड्छ। होर्मुज जलडमरूमध्य हुँदै तेल पठाउन जोखिम बढेका बेला यो पाइपलाइन साउदीका लागि वैकल्पिक निर्यात मार्गका रूपमा निकै महत्वपूर्ण मानिन्छ।

ड्रोन आक्रमणपछि सुरक्षा सतर्कता

पाइपलाइन आसपास भएका आक्रमणमा क्षति हुनुका साथै केही मानिस घाइते भएको विवरण सार्वजनिक भएको छ। प्रारम्भिक विवरणअनुसार ड्रोनहरू इराकबाट प्रक्षेपण गरिएको हुन सक्ने आशंका गरिएको छ। साउदी पक्षले इरानसमर्थित सशस्त्र समूहको संलग्नताबारे आरोप लगाएको भए पनि घटनाको पूर्ण जिम्मेवारी र आक्रमणकारीको पहिचानबारे अनुसन्धान जारी छ।

साउदी सरकारले तत्काल प्रत्यक्ष सैन्य जवाफ दिनुभन्दा सुरक्षा अवस्थालाई नियन्त्रणमा राख्ने र घटनाबारे अनुसन्धान अघि बढाउने नीति लिएको देखिएको छ। इराकले पनि आफ्नो भूमिबाट भएको भनिएको ड्रोन गतिविधिबारे अनुसन्धान थालेको र सम्बन्धित सुरक्षा अधिकारीमाथि कारबाही गरेको विवरण आएको छ।

तेल आपूर्तिमा पर्न सक्छ असर

ईस्ट–वेस्ट पाइपलाइन साउदी अरबको तेल निर्यात प्रणालीको महत्वपूर्ण हिस्सा हो। यसको प्रयोगबाट फारसको खाडीबाट उत्पादित कच्चा तेललाई लाल सागर हुँदै अन्तर्राष्ट्रिय बजारतर्फ पठाउन सकिन्छ। त्यसैले पाइपलाइन लामो समय बन्द रहेमा साउदीको निर्यात व्यवस्थापनमा थप दबाब पर्न सक्छ।

पाइपलाइन बन्द भएको खबरसँगै अन्तर्राष्ट्रिय तेल बजारमा पनि चिन्ता बढेको छ। पछिल्लो समय मध्यपूर्वमा बढेको सैन्य तनाव, होर्मुज जलडडमरूमध्यमा देखिएको जोखिम तथा लाल सागर क्षेत्रमा हुथी गतिविधिका कारण विश्व बजारमा तेल आपूर्तिको भविष्यलाई लिएर अनिश्चितता बढिरहेको छ। शुक्रबारसम्म ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य १०० डलरभन्दा माथि पुगेको रिपोर्टहरू आएका छन्।

लाल सागरमा पनि तनाव बढ्दो

यसैबीच यमनका हुथी विद्रोहीहरूले लाल सागरको रणनीतिक क्षेत्र नजिक रहेको मायुन द्वीपमा नियन्त्रण कायम गरेको विवरण आएको छ। बाब अल–मन्देब जलडमरूमध्य विश्वव्यापी समुद्री व्यापार र तेल ढुवानीका लागि महत्वपूर्ण मार्ग भएकाले त्यहाँको गतिविधिले अन्तर्राष्ट्रिय आपूर्ति शृंखलामा थप जोखिम निम्त्याउन सक्छ।

मध्यपूर्वमा एकैपटक धेरै ऊर्जा तथा समुद्री मार्गमा जोखिम बढ्दै गएपछि साउदी अरबमाथि आफ्नो तेल निर्यात सुरक्षित राख्ने दबाब बढेको छ। विशेषगरी होर्मुजको जोखिमलाई कम गर्न प्रयोग गरिएको वैकल्पिक पाइपलाइन नै ड्रोन आक्रमणपछि बन्द भएपछि ऊर्जा सुरक्षासम्बन्धी चिन्ता थप गहिरिएको छ।

साउदी सरकारले पाइपलाइन कहिलेसम्म बन्द रहने भन्ने निश्चित समय सार्वजनिक गरेको छैन। त्यसैले आगामी दिनमा सुरक्षा अवस्था, अनुसन्धानको निष्कर्ष र मध्यपूर्वमा जारी सैन्य तनावले यसको सञ्चालन पुनः सुरु हुने समय तथा विश्व तेल बजारमा पर्ने प्रभाव निर्धारण गर्ने देखिन्छ।