इरानमा औषधिको चरम अभाव, जीवनरक्षक औषधि पाउनसमेत कठिन

तेहरान — इरानमा आर्थिक संकट, बढ्दो महँगी र अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्धको प्रभाव स्वास्थ्य क्षेत्रमा समेत गम्भीर रूपमा देखिन थालेको छ। पछिल्लो समय देशभर औषधिको अभाव बढ्दै जाँदा क्यान्सरलगायत गम्भीर रोगको उपचारमा प्रयोग हुने औषधि तथा दैनिक आवश्यक पर्ने औषधि पाउन बिरामीलाई कठिनाइ हुन थालेको छ।

इरानी फार्मासिस्ट संघका प्रवक्ता हादी अहमदीका अनुसार देशभर करिब ८ सय प्रकारका औषधिको अभाव देखिएको छ। तीमध्ये करिब ९० प्रकारका औषधि अत्यावश्यक तथा जीवनरक्षक श्रेणीमा पर्ने बताइएको छ। उल्लेखनीय कुरा के छ भने अभाव देखिएका करिब ४ सय प्रकारका औषधि इरानमै उत्पादन हुने भए पनि बजारमा पर्याप्त उपलब्ध हुन सकेका छैनन्।

औषधिको मूल्यमा ठूलो वृद्धि

औषधिको उपलब्धता घटेसँगै यसको मूल्य पनि तीव्र रूपमा बढेको छ। स्थानीय सञ्चारमाध्यममा प्रकाशित विवरणअनुसार पछिल्लो एक वर्षमा केही सामान्य तथा नियमित प्रयोग हुने औषधिको मूल्यमा अस्वाभाविक वृद्धि भएको छ।

मिर्गी तथा स्नायुजन्य समस्या उपचारमा प्रयोग हुने गाबापेन्टिनको मूल्य करिब २२० प्रतिशतसम्म बढेको बताइएको छ। त्यसैगरी दुखाइ तथा ज्वरो नियन्त्रणका लागि प्रयोग हुने एसिटामिनोफेनको मूल्य करिब ३७५ प्रतिशत र एमोक्सिसिलिनको मूल्य करिब २८५ प्रतिशतले वृद्धि भएको विवरण सार्वजनिक भएको छ। डिप्रेसनको उपचारमा प्रयोग हुने फ्लुओक्सेटिनको मूल्य पनि करिब दोब्बर भएको बताइएको छ।

मधुमेहका बिरामीका लागि अत्यावश्यक मानिने इन्सुलिनको मूल्य भने एक वर्षअघिको तुलनामा करिब छ गुणासम्म पुगेको रिपोर्टमा उल्लेख छ। यसले नियमित औषधि सेवन गर्नुपर्ने बिरामी तथा न्यून आय भएका परिवारमाथि थप आर्थिक दबाब सिर्जना गरेको छ।

प्रतिबन्ध र आर्थिक संकटको प्रभाव

इरानमाथि अमेरिकाले लगाउँदै आएको आर्थिक प्रतिबन्धसँगै पछिल्लो समय सैन्य तथा आर्थिक दबाब पनि बढेको छ। प्रतिबन्धका कारण अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय प्रणालीमा पहुँच कठिन हुनु, आयात प्रक्रियामा अवरोध आउनु र विदेशी मुद्रा अभाव हुनुजस्ता समस्याले औषधिको आपूर्ति प्रणालीमा असर पारेको देखिन्छ।

पछिल्लो समय इरानले गम्भीर आर्थिक दबाब सामना गरिरहेको छ। मुद्रा कमजोर हुनु, मुद्रास्फीति बढ्नु र आयातमा समस्या आउनुले औषधि तथा अन्य अत्यावश्यक वस्तुको लागत बढाएको छ।

यस्तो अवस्थामा विदेशबाट ल्याउनुपर्ने औषधिको लागत र आपूर्ति दुवै प्रभावित हुन्छन्। स्वदेशमै उत्पादन हुने औषधिका लागि समेत कच्चा पदार्थ, उत्पादन लागत र वितरण प्रणालीमा समस्या आए अभाव सिर्जना हुन सक्छ।

खाद्यान्न र अन्य वस्तुको मूल्य पनि बढ्यो

औषधि क्षेत्रमा मात्र नभई इरानमा दैनिक उपभोगका वस्तुको मूल्यमा समेत ठूलो वृद्धि भएको छ। अगस्टसम्म अत्यावश्यक खाद्य सामग्रीको मूल्य अघिल्लो वर्षको तुलनामा १२३ प्रतिशतभन्दा बढी बढेको विवरण सार्वजनिक भएको छ। खाना पकाउने तेललगायत केही वस्तुको मूल्य तीन गुणाभन्दा बढी पुगेको बताइएको छ।

यसले औषधि किन्नुपर्ने बिरामीलाई दोहोरो आर्थिक भार परेको छ। एकातिर उपचारका लागि महँगा औषधि खरिद गर्नुपर्ने र अर्कोतर्फ खाद्यान्न तथा दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्य बढ्दा परिवारको समग्र खर्च बढिरहेको छ।

बिरामीमा बढ्दो जोखिम

नियमित रूपमा औषधि सेवन गर्नुपर्ने दीर्घरोगीका लागि आपूर्ति अवरुद्ध हुनु विशेष चिन्ताको विषय बनेको छ। क्यान्सर, मधुमेह, मुटुसम्बन्धी समस्या तथा अन्य दीर्घकालीन रोगका बिरामीले समयमै आवश्यक औषधि नपाउँदा उपचार प्रभावित हुन सक्ने जोखिम बढेको छ।

विशेषगरी जीवनरक्षक औषधिको अभाव लामो समयसम्म कायम रहेमा स्वास्थ्य प्रणालीमाथि थप दबाब पर्न सक्छ। औषधिको मूल्य निरन्तर बढ्दै जाँदा आर्थिक रूपमा कमजोर परिवार उपचारबाट वञ्चित हुने सम्भावना पनि बढ्छ।

संकट समाधान चुनौतीपूर्ण

इरानका लागि तत्काल औषधि आपूर्ति सहज बनाउनु प्रमुख चुनौती बनेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्ध, विदेशी मुद्रा संकट, आयातमा कठिनाइ र बढ्दो उत्पादन लागतका बीच नियमित औषधि आपूर्ति कायम राख्न सरकारमाथि दबाब बढिरहेको छ।

स्वास्थ्य क्षेत्रमा औषधिको अभाव केवल आर्थिक समस्या नभई प्रत्यक्ष रूपमा जनस्वास्थ्यसँग जोडिएको विषय भएकाले अत्यावश्यक तथा जीवनरक्षक औषधिको आपूर्ति सुनिश्चित गर्न विशेष प्राथमिकता आवश्यक देखिन्छ।

इरानमा जारी आर्थिक तथा भूराजनीतिक दबाब थप लम्बिँदै गएमा औषधिको मूल्य र उपलब्धतामा थप असर पर्न सक्ने चिन्ता पनि बढेको छ। त्यसैले तत्कालीन आपूर्ति व्यवस्थापनसँगै दीर्घकालीन रूपमा स्वदेशी उत्पादन, कच्चा पदार्थको उपलब्धता र औषधि वितरण प्रणालीलाई मजबुत बनाउने आवश्यकता देखिएको छ।