वर्षा गराउने प्रणाली जमिनमा प्रवेश, नेपालमा अझै केही दिन पानी पर्ने सम्भावना

काठमाडौं । बंगालको खाडीबाट विकसित भएको वर्षा गराउने मौसमी प्रणाली भारतीय भूभागमा प्रवेश गरेसँगै नेपालमा यसको प्रभाव देखिन थालेको छ। समुद्रबाट जमिनतर्फ सरेपछि प्रणालीको शक्ति क्रमशः घट्ने भए पनि यसले बोकेको जलवाष्प र बनेका बादलका कारण नेपालका विभिन्न क्षेत्रमा वर्षा जारी रहने मौसमविद्हरूले बताएका छन्।

मौसमविद्हरूका अनुसार अहिले यो प्रणाली ‘डिप डिप्रेसन’को अवस्थामा भारततर्फ प्रवेश गरेको देखिएको छ। जमिनमा प्रवेश गरेपछि थप शक्तिशाली बन्ने सम्भावना कम हुने र विस्तारै कमजोर हुँदै जाने अनुमान छ। तर प्रणाली कमजोर हुँदैमा तत्कालै वर्षाको गतिविधि रोकिने भने होइन।

विभिन्न क्षेत्रमा भारी वर्षा

प्रणालीको प्रभावका कारण पछिल्लो समय नेपालका विभिन्न स्थानमा उल्लेख्य वर्षा भएको छ। लुम्बिनी आसपासका केही क्षेत्रमा भारीदेखि धेरै भारी वर्षा भएको छ भने कोशी र गण्डकी प्रदेशका केही स्थानमा पनि ठूलो पानी परेको मौसमसम्बन्धी विवरणले देखाएको छ।

कपिलवस्तु, पाल्पा र अर्घाखाँचीका केही वर्षामापन केन्द्रमा पछिल्लो १२ घण्टामै उल्लेख्य वर्षा रेकर्ड भएको छ। यसले मौसमी प्रणालीको प्रभाव नेपालमा प्रवेश गरिसकेको संकेत गरेको छ।

आज र भोलि पनि वर्षाको सम्भावना

मौसमविद्हरूका अनुसार तत्कालै मौसम खुल्ने अवस्था देखिएको छैन। कोशीदेखि लुम्बिनीसम्मका क्षेत्रमा आज भारीदेखि धेरै भारी वर्षाको सम्भावना रहेको र त्यसपछि प्रणालीको प्रभाव पश्चिमतर्फ सर्दै जाने अनुमान गरिएको छ।

लुम्बिनी र गण्डकी क्षेत्रमा तुलनात्मक रूपमा बढी वर्षा हुन सक्ने देखिए पनि अन्य प्रदेशलाई पूर्ण रूपमा जोखिममुक्त मान्न नसकिने मौसमविद्हरूको भनाइ छ। यसअघि नै देशका धेरै भूभागमा पानी परिसकेको अवस्थामा थप वर्षाले स्थानीय जोखिम बढाउन सक्छ।

प्रणाली कति शक्तिशाली छ?

यस प्रणालीलाई लिएर सामाजिक सञ्जालमा निकै ठूलो वर्षा हुने विभिन्न अनुमानहरू सार्वजनिक भइरहेका छन्। तर मौसमविद्हरूले अहिलेकै अवस्थामा त्यस्ता चरम अनुमानलाई आधार बनाएर आत्तिनुपर्ने अवस्था नरहेको बताएका छन्।

प्रणाली भारतको जमिनमा प्रवेश गरिसकेकाले अब यसको शक्ति बढ्नेभन्दा कमजोर हुँदै जाने सम्भावना बढी छ। तर यसको अवशेषका रूपमा रहने बादल र जलवाष्पले नेपालमा वर्षाको गतिविधि भने बढाउन सक्छ।

जमिन भिजिसकेकाले जोखिम फरक

अहिलेको मुख्य चिन्ता वर्षाको मात्रा मात्र होइन, लगातारको पानीका कारण जमिनको अवस्था पनि हो। पहाडी क्षेत्रमा जमिन कमजोर भएको ठाउँमा थप वर्षाले पहिरोको सम्भावना बढाउन सक्छ।

त्यस्तै नदी तथा खोलामा पानीको बहाव बढ्दा तटीय क्षेत्र प्रभावित हुन सक्छन्। तराईका होचा भूभागमा डुबानको जोखिम रहन सक्छ भने सहरी क्षेत्रमा निकास प्रणाली कमजोर भएका स्थानमा पानी जम्ने समस्या देखिन सक्छ।

जल तथा मौसम विज्ञान विभागले वर्षाको निश्चित अवधिमा निश्चित मात्राभन्दा बढी पानी पर्दा स्थानीय रूपमा पहिरो र खोलानालामा बहाव बढ्न सक्ने चेतावनीसमेत दिएको छ।

काठमाडौंमा पनि सतर्कता आवश्यक

काठमाडौं उपत्यकामा ठूलो पानी पर्दा प्राकृतिक खोलानाला साँघुरिनु, तीव्र सहरीकरण र कमजोर पानी निकासका कारण केही क्षेत्रमा छोटो समयमै डुबान हुन सक्ने जोखिम रहन्छ। त्यसैले वर्षाको मात्रा अत्यधिक नदेखिए पनि लगातार पानी पर्दा स्थानीय समस्या उत्पन्न हुन सक्छ।

यात्रामा विशेष सावधानी

मौसम खराब भएका बेला पहाडी तथा ग्रामीण सडकमा यात्रा गर्दा थप सावधानी अपनाउनुपर्ने देखिन्छ। लगातार वर्षाका कारण सडकमा पहिरो खस्ने, खोलामा पानीको सतह बढ्ने तथा सडक अवरुद्ध हुने सम्भावना हुन्छ।

विशेषगरी रातिको समयमा सडकको अवस्था तत्कालै थाहा पाउन कठिन हुने भएकाले जोखिमयुक्त क्षेत्रमा यात्रा नगर्नु सुरक्षित हुन्छ। यात्रा गर्नैपर्ने अवस्था भए सम्बन्धित निकायको सूचना र सडकको पछिल्लो अवस्थालाई ध्यान दिन आवश्यक हुन्छ।

आत्तिनुभन्दा तयारी महत्वपूर्ण

हालको अवस्थालाई मौसमविद्हरूले अत्यन्तै असामान्य वा तत्काल ठूलो संकटको संकेतका रूपमा व्याख्या गरेका छैनन्। तर वर्षा हुने सम्भावना उच्च रहेकाले सम्भावित बाढी, पहिरो र डुबानप्रति सचेत रहनुपर्ने अवस्था भने छ।

मौसम प्रणालीको दिशा र प्रभाव समयसँगै परिवर्तन हुन सक्ने भएकाले सामाजिक सञ्जालमा फैलिने अपुष्ट अनुमानभन्दा जल तथा मौसम विज्ञान विभाग तथा स्थानीय प्रशासनले जारी गर्ने आधिकारिक सूचना हेर्नु महत्वपूर्ण हुन्छ।

समग्रमा, भारतमा प्रवेश गरिसकेको प्रणाली क्रमशः कमजोर हुने संकेत भए पनि नेपालमा त्यसको मौसमीय प्रभाव तत्काल समाप्त हुने छैन। त्यसैले आगामी केही दिन विशेषगरी पहाडी भेग, नदी किनार, तराईका होचा बस्ती र सहरी डुबान सम्भावित क्षेत्रमा सावधानी अपनाउनु आवश्यक देखिन्छ।