अमेरिका–इरान तनाव चुलिँदै, मध्यपूर्वमा बढ्यो थप अस्थिरताको जोखिम

अमेरिका र इरानबीचको लामो समयदेखि जारी तनाव पछिल्लो समय झन् गहिरिँदै गएको छ। युद्धविराम तथा कूटनीतिक प्रयासबाट तनाव कम हुने अपेक्षा गरिए पनि पछिल्ला घटनाक्रमले दुई देशबीचको सम्बन्ध पुनः टकरावतर्फ धकेलिएको संकेत गरेका छन्। अमेरिकाले इरानमाथि थप कडा आर्थिक प्रतिबन्धको तयारी गरिरहेको छ भने तेहरानले अमेरिकी दबाबको प्रतिकार गर्ने चेतावनी दिएको छ।

यस टकरावको केन्द्रमा रणनीतिक रूपमा महत्वपूर्ण होर्मुज जलडमरूमध्य पनि रहेको छ। इरानले अमेरिकी माग पूरा नभएसम्म जलडमरूमध्य खुला नगर्ने अडान दोहोर्‍याएको छ। विश्वको महत्वपूर्ण तेल तथा ऊर्जा ढुवानी मार्गमध्ये एक भएकाले यसको अवरोधले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेलको आपूर्ति, मूल्य र व्यापारमा थप दबाब पर्न सक्ने चिन्ता बढेको छ।

अमेरिका र इरानबीच कूटनीतिक समाधान खोज्ने प्रयासहरू भए पनि विश्वासको संकट कायमै छ। अमेरिकी पक्षले इरानमाथि आर्थिक दबाब बढाइरहेको छ भने इरानले आफ्नो सुरक्षा र राष्ट्रिय हितमा सम्झौता नगर्ने संकेत दिएको छ। यसबीच इरानका केही उच्च राजनीतिक नेताहरूले युद्ध अन्त्यका लागि प्रयास गर्नुपर्ने धारणा पनि सार्वजनिक गरेका छन्।

पछिल्लो घटनाक्रमले अमेरिका–इरान तनाव केवल दुई देशबीचको विषय नरहेर मध्यपूर्वको सुरक्षा, ऊर्जा आपूर्ति र विश्व अर्थतन्त्रसँग समेत जोडिएको देखाएको छ। यदि तनाव थप बढ्दै गयो भने तेलको मूल्य, अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार र क्षेत्रीय सुरक्षामा गम्भीर असर पर्न सक्ने जोखिम छ। त्यसैले आगामी दिनमा कूटनीतिक संवाद पुनः सुरु हुन्छ कि टकराव अझ विस्तार हुन्छ भन्ने विषयलाई विश्व समुदायले नजिकबाट हेरिरहेको छ।